Polityka cookies: co musi zawierać i za co Fnac dostał 7 mln euro

Francuski regulator ukarał sieć sklepów za jeden identyfikator wysyłany do firmy zewnętrznej, zanim ktokolwiek kliknął zgodę. Ten sam mechanizm pracuje na większości polskich stron, tylko jeszcze nikt go nie zgłosił.


Co się stało we Francji

29 października CNIL opublikował decyzję z 22 października: 7 mln euro kary dla dwóch spółek grupy Fnac Darty. Sześć milionów dla holdingu Fnac Darty Participations et Services, milion dla Fnac Direct, która prowadzi sklep i aplikację. Powód nie jest egzotyczny. Aplikacja mobilna Fnac wysyłała do domeny zewnętrznej żądanie przez API, a w nim identyfikator nadany użytkownikowi przez Fnac i informację, co ten użytkownik oglądał. Bez zgody. Dane służyły do podpowiadania produktów i do trenowania algorytmu rekomendacji.

Sprawa zaczęła się od skargi organizacji noyb i od kontroli aplikacji, którą CNIL przeprowadził w marcu 2024 roku. Regulator nie badał intencji. Odtworzył ścieżkę użytkownika i sprawdził, jakie żądania aplikacja wysyła, zanim człowiek zdąży cokolwiek wybrać.

Argument spółek, że personalizacja jest częścią usługi, nie przeszedł. CNIL napisał wprost, że trackery służące personalizacji i targetowaniu reklamowemu nie mieszczą się w wyjątkach z art. 82 francuskiej ustawy o ochronie danych, i powołał się na utrwalone orzecznictwo w takich sprawach. Do kary doszedł nakaz: w ciągu miesiąca spółki mają pokazać, że nowe narzędzie zbiera zgodę tam, gdzie trzeba. Po tym terminie każdy dzień zwłoki kosztuje 10 tys. euro. Fnac zapowiada odwołanie i twierdzi, że nie zgadza się z oceną prawną, więc sprawa nie jest zamknięta. Sposób liczenia kary jest jednak pouczający: regulator patrzył na mechanizm, nie na szkodę pojedynczego użytkownika.

To nie jest pierwsza taka decyzja. We wrześniu 2025 roku CNIL ukarał Shein kwotą 150 mln euro za cookies reklamowe stawiane przed wyborem użytkownika i za brak realnej możliwości odmowy. Kwoty rosną wraz z zasięgiem, ale schemat w obu sprawach jest ten sam: dane leciały wcześniej, niż użytkownik zdążył cokolwiek wybrać.

Ten sam mechanizm na twojej stronie

Wersja dla strony internetowej jest krótsza. Wchodzisz na stronę, pasek prosi o zgodę, klikasz „Akceptuję”, dopiero wtedy startuje analityka i piksel reklamowy. Tak powinno być. W praktyce często jest inaczej: wtyczka wyświetla pasek, ale skrypty Google i Meta ładują się od razu, bo ktoś wkleił je do nagłówka szablonu, zanim w ogóle pojawiło się narzędzie zgód. Pasek jest wtedy informacją, nie pytaniem.

Różnica jest techniczna i łatwa do zobaczenia. Jeśli w oknie prywatnym otworzysz narzędzia deweloperskie, wejdziesz w zakładkę Network i odświeżysz stronę bez klikania w pasek, zobaczysz, dokąd poszły żądania. google-analytics.com, connect.facebook.net, hotjar, clarity, tiktok i dziesiątki innych domen odpowiadają przed decyzją użytkownika. Każde takie żądanie z identyfikatorem to ten sam schemat, za który Fnac dostał karę, tylko na mniejszą skalę.

Skala zmienia kwotę, nie regułę. CNIL policzył 7 mln euro, bo z aplikacji korzysta bardzo dużo osób, a spółki nie uszanowały wyboru tych, którzy nie chcieli zgody. Twoja strona nie ma takich zasięgów i nie dostanie kary proporcjonalnej do Fnac. Ale postępowanie zaczyna się od jednej skargi, nie od miliona użytkowników, a koszt odpowiedzi na pismo nie zależy od tego, ile osób odwiedza stronę.

Co w Polsce mówi przepis

Polska nie musi niczego wymyślać, bo wymóg jest ten sam. Art. 399 Prawa komunikacji elektronicznej, który obowiązuje od 10 listopada 2024 roku i zastąpił art. 173 Prawa telekomunikacyjnego, pozwala zapisać informację w urządzeniu użytkownika albo ją z niego odczytać tylko wtedy, gdy użytkownik został uprzednio poinformowany o celu i wyraził zgodę. Art. 400 odsyła przy tym do przepisów o ochronie danych osobowych, czyli do RODO. Zgoda musi być dobrowolna, konkretna, świadoma i wyrażona przez wyraźne działanie. Nie przez milczenie, nie przez wstępnie zaznaczone pole, nie przez zdanie „dalsze korzystanie ze strony oznacza akceptację”.

Biuletyn UODO przypomina wytyczne EROD: żadnych domyślnie zaznaczonych pól, żadnych cookie walls, wycofanie zgody równie łatwe jak jej udzielenie. To nie są postulaty organizacji pozarządowej, tylko standard, którym organy mierzą banery. Warto dodać, że sam UODO na własnej stronie używa Plausible, narzędzia analitycznego, które nie stawia plików cookies. Urząd, który karze za trackery, u siebie ich nie potrzebuje.

Wyjątek od zgody jest wąski. Art. 399 ust. 3 zwalnia tylko to, co konieczne do przesłania komunikatu albo do dostarczenia usługi, o którą użytkownik poprosił. Sesja logowania, koszyk, zabezpieczenie formularza przed CSRF, zapamiętanie języka. Analityka i remarketing nie są konieczne do dostarczenia usługi, choćby wtyczka nazywała je „niezbędnymi”.

To najczęstszy błąd, jaki widzę w konfiguracjach: kategoria „statystyka” włączona na sztywno, bo „przecież chcemy wiedzieć, ile osób wchodzi”. Skutek jest podwójny. Prawnie robisz to samo co Fnac, tylko taniej. Praktycznie masz gorsze dane, bo osoba, która nie chciała być śledzona, i tak jest śledzona, a ty nie masz dowodu jej zgody. W razie skargi nie pokażesz rejestru zgód, bo ten użytkownik nigdy jej nie dał.

Jak sprawdzić własną stronę w dwadzieścia minut

Nie potrzebujesz audytu za kilka tysięcy. Potrzebujesz okna prywatnego i jednej decyzji: czy żądania lecą przed zgodą.

  1. Otwórz stronę w oknie prywatnym i włącz narzędzia deweloperskie klawiszem F12.
  2. Przejdź do zakładki Network i wpisz w filtr collect, gtag, facebook albo hotjar.
  3. Odśwież stronę i nie klikaj w pasek. Zapisz, jakie domeny odpowiedziały.
  4. Zajrzyj do zakładki Application, do sekcji Cookies. Zobacz, co leży na dysku przed decyzją.
  5. Kliknij „Odrzuć” i powtórz kroki 2 i 4. Jeśli żądania wracają, narzędzie zgód nie blokuje, tylko ukrywa pasek.
  6. Otwórz politykę cookies i sprawdź, czy wymienia narzędzia i odbiorców, czy tylko mówi, że „strona używa plików cookies”.

Kryterium porażki jest jedno: jakiekolwiek żądanie do domeny analitycznej lub reklamowej przed zgodą. Jeden taki wpis wystarczy, żeby przegląd był niezaliczony. Poprawka jest wtedy jedną z dwóch: albo narzędzie zgód ma włączone blokowanie przed zgodą, albo skrypty trzeba przenieść z szablonu do mechanizmu, który uruchamia je po decyzji użytkownika.

Osobno warto sprawdzić, czy wszystkie te skrypty są ci potrzebne. Strona gabinetu czy ekipy remontowej rzadko potrzebuje trzech narzędzi analitycznych i dwóch pikseli. Część można zastąpić statystyką bez cookies, taką jak Plausible albo Matomo w trybie bezciasteczkowym, i problem znika razem z narzędziem. To tańsze niż zgoda na wszystko.

Ile to kosztuje

Zamiast liczb z raportu weźmy jedną stronę: 2 000 sesji miesięcznie, 30% osób odrzuca pasek, a skrypty i tak się ładują. To 600 sesji miesięcznie z danymi zebranymi bez podstawy prawnej. Kwoty kary nie policzę, bo zależy od organu i skali, ale koszt naprawy policzę: konfiguracja narzędzia zgód, tryb zgody w Google, ponowny test i poprawka w polityce to około czterech godzin. Przy stawce 200 zł za godzinę daje 800 zł jednorazowo.

Postępowanie zaczyna się taniej, bo od jednej skargi, ale dalej kosztuje czas: odpowiedź do organu, przegląd konfiguracji, pomoc prawna. Trzy godziny prawnika po 300 zł to 900 zł, zanim ktokolwiek stwierdzi, że do naruszenia w ogóle doszło. Do tego dochodzi czas właściciela, którego nikt nie fakturował, i publikacja decyzji, jeśli sprawa skończy się karą.

Jest jeszcze koszt, o którym mówi się rzadziej. Jeśli naprawisz blokowanie bez trybu zgody, raporty pokażą mniej konwersji, niż naprawdę masz, bo część osób zniknie z pomiaru. Google Consent Mode pozwala oszacować część tych braków, ale wymaga konfiguracji, nie samego wklejenia skryptu. Bez niego masz do wyboru dwa złe stany: dane zebrane z naruszeniem albo dane niepełne. Kolejność jest jednak zawsze ta sama: najpierw zgodność, potem pomiar.

Czego pasek nie załatwia

Nowy pasek nie legalizuje danych zebranych wcześniej. Zgoda działa do przodu, a to, co poszło do Google czy Meta przez ostatnie dwa lata, zostaje tam, gdzie poszło.

Szablon polityki cookies nie skonfiguruje skryptów. Dokument opisuje stan, którego pilnuje kod, a nie odwrotnie. Najczęstszy obraz to polityka napisana porządnie i wtyczka, która i tak wysyła page_view przed decyzją.

Narzędzie zgód nie naprawi też złej definicji kategorii. Jeśli analityka jest wpisana jako „niezbędna”, bo tak było w domyślnym profilu wtyczki, nie ma znaczenia, że interfejs wygląda nowocześnie. Zgodność siedzi w konfiguracji, nie w wyglądzie paska.

I wreszcie: zgoda nie jest celem. Jeśli zbierasz dane, których nie potrzebujesz do prowadzenia firmy, pasek tylko przykrywa problem. Najtańsza zgodność to taka, w której część skryptów po prostu znika.

Lista kontrolna na dziś

  1. Sprawdź w oknie prywatnym, jakie żądania lecą przed kliknięciem w pasek.
  2. Sprawdź, czy „Odrzuć” jest na pierwszej warstwie i wygląda jak „Akceptuję”.
  3. Sprawdź, czy narzędzie zgód ma włączone blokowanie przed zgodą, a nie tylko tryb informacyjny.
  4. Sprawdź, czy polityka cookies wymienia narzędzia i odbiorców, a nie tylko sam fakt używania plików.
  5. Usuń skrypty, których nie potrzebujesz. To tańsze niż zgoda na nie.
  6. Zapisz datę przeglądu i listę zmian, żeby za rok nie zaczynać od zera.

Jeśli po tym przeglądzie okaże się, że pasek tylko informuje, a skrypty i tak się ładują, zostaje jedna decyzja: kto to poprawi i do kiedy. W dydlak.cloud przechodzę przez strony małych firm z narzędziami deweloperskimi, wypisuję żądania, które lecą przed zgodą, poprawiam konfigurację narzędzia zgód i zostawiam notatkę, co zostało zmienione. Nie zastąpi to prawnika, jeśli postępowanie już trwa, ale zamyka pytanie, które da się zamknąć kodem.